Onder de Berlijnse Muur verstaat men de tot 100 meter brede constructie van opeenvolgende obstakels die van 13 augustus 1961 tot 9 november 1989 West-Berlijn geheel omringde. Een scheiding van Oost-Berlijn en de rest van Oost-Duitsland.


De wortels van de Berlijnse Muur gaan terug naar het einde van de Tweede Wereldoorlog, wanneer het Duitse leger zich op 8 mei gewonnen geeft.

Meteen daarna werd Duitsland in vier zones onderverdeeld, waarbij iedere zone onder toezicht en bestuur kwam van een van de geallieerde machten, die de oorlog hadden gewonnen:

1 de Verenigde Staten,

2 de Sovjet-Unie,

3 Frankrijk en

4 het Verenigd Koninkrijk.

Ook Berlijn werd, als voormalige hoofdstad van het Derde Rijk van Hitler, onderverdeeld in vier bezettingssectoren, ook al lag de stad volledig in een zone van de Sovjet-Unie.

In 1949 gingen de westelijke bezettingszones op in de Bondsrepubliek Duitsland. Het Sovjet-gedeelte werd de DDR, de Duitse Democratische Republiek.

De verschillende ideologieën van het kapitalistische vrije Westen en het communistische Oosten, zorgden al snel voor spanningen tussen West- en Oost-Duitsland: de Koude Oorlog was geboren.

West-Berlijn was een “eiland” in communistische oosten.

Intussen zorgde het Amerikaanse Marshall-herstelplan voor een heropleving van de West-Duitse economie, terwijl Oost-Duitsland werd gekenmerkt door moeizame economische omstandigheden en repressie.

Veel Oost-Duitsers trokken dan ook naar West-Duitsland op zoek naar een beter leven. Aangezien West-Berlijn als een eiland lag in het communistische oosten, was Berlijn voor veel Oost-Duitsers dé plaats om tot in West-Duitsland te geraken.

In totaal verlieten tussen 1945 en 1961 zo’n 2,6 miljoen Oost-Duitsers Oost-Duitsland.

Om te vermijden dat nog meer burgers van oost naar west zouden trekken, werd vanaf de nacht van 12 op 13 augustus 1961 door het communistische regime van Oost-Duitsland stelselmatig een muur van meer dan 2 meter opgetrokken in Berlijn.

De scheiding liep door het hart van de stad; verkeersaders werden door de muur doorgesneden, maar ook families en vrienden werden plots van elkaar gescheiden.

Mensen die op het laatste nippertje nog van het oosten naar een beter leven in het westen wilden vluchten, werden aan de muur zelf gestopt: de muur was voorzien van honderden uitkijkposten met daarop grenswachters die het bevel hadden gekregen te schieten indien ze iemand van het ene deel naar het andere zagen vluchten.

Er waren wel een aantal grensovergangen, maar bijna geen enkele Oost-Duitser kreeg toestemming om die te passeren naar het westelijke deel van Berlijn.

28 jaar lang is de de muur blijven bestaan. In die tijd stierven er ongeveer 200 mensen tijdens hun poging om van Oost naar West te vluchten.

Maar in de jaren ‘80 komen er langzaamaan barsten in de scheiding tussen de twee Duitslanden.

De beloofde welvaart in het oosten blijft uit en het land gaat er steeds verder op achteruit.

Het gemor onder de bevolking wordt steeds groter, evenals de druk op de Oost-Duitse leiders.

Er volgen een aantal demonstraties in Oost-Duitsland, die ervoor zorgen dat op 9 november Günther Schabowski, een van de hoogste partijleiders van de DDR, tijdens een persconferentie uiteindelijk zegt dat de grenzen tussen het oosten en het westen onmiddellijk zouden opengaan.

Het was echter de bedoeling dat wie van het ene deel naar het andere wilde reizen, eerst allerlei visa zou moeten aanvragen en dat deze maatregel pas de volgende dag zou ingaan, maar dat werd niet gecommuniceerd.

Na de persconferentie trokken heel wat Oost-Berlijners naar de grensovergangen, om te zien of ze wel degelijk de grens zouden kunnen oversteken. Ook aan de andere kant van de Muur, in het westen, verzamelden duizenden Duitsers zich. Dat zorgde voor heel wat onrust, vooral aan de grensovergang in de Bornholmer Strasse. Omdat er zo’n grote mensenmassa richting de Muur kwam, er veel onduidelijkheid heerste en richtlijnen ontbraken, wisten de grenswachters niet meer wat ze moesten doen.

Uiteindelijk werden de grens aan Bornholmer Strasse om 23.52 uur open gezet. Duizenden Oost-Berlijners staken euforisch de grens naar het westen over, waar ze met een applaus werden ontvangen.

Niet veel later werden ook de andere grensovergangen in Berlijn geopend. Oost-en West-Duitsers begonnen op de muur te klimmen en stukken uit de muur te hakken.

Op sommige plaatsen werd de muur zelfs omver geduwd. Een maand later werd de Berlijnse Muur, op enkele plaatsen na, helemaal afgebroken.

Nog eens 10 maanden later werden Oost- en West-Berlijn en Oost- en West-Duitsland officieel herenigd.


Klik hier om naar de vorige pagina te gaan


Met de val van de Muur, hét symbool van het communisme in Oost-Europa, kwam er een einde aan de Koude Oorlog.

Echter de ontwikkelingen in Oekraine, de Russische troepen opbouw aan de grens, levert toch een behoorlijke spanning op.

Hoe gaat dit alles verder? Digitale oorlog? Fysieke en/of cyber aanvallen? Nepnieuws verspreiding? Wie zal het zeggen?