DE TEEK

Week van de Teek, ieder JAAR toch wel weer belangrijk!

De ziekte van Lyme wordt verspreid door teken. Een andere naam voor deze ziekte is dan ook de tekenbeetziekte. Wereldwijd zijn er slechts vier soorten teken bekend, die de ziekte kunnen overbrengen. De wetenschappelijke naam voor teek is Ixodes. In Noord Europa is Ixodes ricinus, de teek die voornamelijk bij schapen gevonden wordt, de belangrijkste verspreider van de ziekte van Lyme ofwel de tekenbeetziekte.

Teken hebben een bijzondere levensloop van ongeveer drie jaar. Het leven van een teek verloopt in stappen (fasen) van elk ongeveer een jaar. Voor elke stap is slechts een enkele bloedmaaltijd nodig, die meerdere dagen kan duren. De teek steekt alleen zijn monddelen in de huid van het dier waarop hij terecht is gekomen. De dieren die de teek gebruikt om het bloed van te eten, noemt men de gastheren. Het verteren van het bloed en de ontwikkeling van de teek naar de volgende fase vindt plaats in de lage begroeiing van het bos. De verandering en de daaropvolgende rustpauze zijn in de ongunstige seizoenen, de herfst en de winter. Zo'n rustperiode heet diapause.

larve, nimf, mannetje, vrouwtje

DE LEVENSLOOP VAN DE TEEK

Uit het eitje van de teek komt een 6-potige larve, die net met het blote oog zichtbaar is. Na een paar dagen klimt de larve omhoog in het lange gras of het struikgewas en wacht op een passerende gastheer. Teken kunnen niet vliegen of springen. Ze klimmen op de vacht van de gastheer, meestal een muis, als deze langs de plant schuurt. De larve zoekt vervolgens een goede plek om zich te voeden. Na de beet eet de larve gedurende 2 tot 3dagen en wordt daardoor 10 tot 20 maal zo zwaar. Na de maaltijd valt de larve van de gastheer en verandert in de begroeiing in een nimf. De nimf heeft 8 poten en is 1 tot 2 millimeter groot. Na de diapause zoekt de nimf een volgende gastheer. Dit keer is er geen duidelijke voorkeur voor een bepaalde diersoort. Na de bloedmaaltijd, die dit keer 4 tot 5 dagen duurt, valt de nimf van de gastheer en verandert in een volwassen teek. de overgang van nimf naar volwassen teek valt weer in het ongunstige seizoen en omvat weer een rustperiode, de diapause.

De volwassen teek is ongeveer 4 millimeter groot en voedt zich met het bloed van grotere zoogdieren, zolas het hert. de bloedmaaltijd van een volwassen teek duurt ongeveer een week, waarbij de teek zo groot wordt als een erwt. Het mannetje en het vrouwtje paren op de gastheer, waarna het vrouwtje van de gastheer valt. Het mannetje kan langer op de gastheer blijven en met meerdere vrouwtjes paren. het vrouwtje legt vervolgens in de begroeiing ongeveer 2000 eitjes.


DE BACTERIE

De ziekteverwekker van de ziekte van lyme werd pas in 1982 gevonden. Het bleek een spiraalvormige bacterie te zijn van de soort Borrelia. Zoals wel vaker gebeurt, kreeg de bacterie als tweede naam de naam van zijn ontdekker, Dr Burgdorfer. De volledige naam van de bacterie luidt dan ook: Borrelia bugdorferi. Toch is dit niet de enige Borrelia soort die verdacht wordt van het veroorzaken van de ziekte van Lyme. Met name in Europa blijken ondersoorten van de bacterie voor te komen. In Rusland en Azië komt de westerse B. burgdorferi niet voor. Zoals je begrijpt is het onderzoek naar deze bacterie nog in volle gang.

DE OVERDRACHT VAN DE BACTERIE

De ziekte van Lyme wordt overgebracht na de beet van een teek. De teek is voor de bacterie alleen een transportmiddel van gastheer naar gastheer. De teek heeft zelf geen last van de bacterie. Doordat de teek als transportmiddel dient voor de bacterie, noemt men de teek ook wel vector van de bacterie. Dit houdt in dat een teek pas besmet kan raken met de bacterie na een bloedmaaltijd op een besmette gastheer. In de teek zit de bacterie ver weg van de mond, in de darm. Nadat de teek de gastheer gebeten heeft verhuist de teek naar de speeksleklieren. Dit duurt ongeveer twee dagen. pas als de bacterie in het speeksel van de teek zit, kan deze overstappen naar de gastheer en daar een infectie veroorzaken.


DE ZIEKTEVERSCHIJNSELEN

Kenmerkend voor de ziekte van Lyme is een ringvormige vlek rond de plaats waar de teek gebeten heeft. Deze vlek verschijnt pas na een week en soms zelfs pas een maand later. De eerste ziekteverschijnselen lijken op een griepje: vermoeidheid, koorts en rillerigheid, hoofdpijn, pijnlijke spieren en gewrichten, en gezwollen klieren. Als de ziekte in dit vroege stadium niet herkend wordt, kan en verergering optreden. de meest voorkomende verschijnselen zijn dan de reuma-achtige gewrichtsontstekingen en ontstekingen aan de zenuwen. Behandeling in dit stadium van de ziekte leidt helaas niet altijd tot volledige genezing. Veel mensen blijven hun leven lang last houden van zogenaamde restverschijnselen. Hieronder vallen onder andere het pijnlijk blijven van de gewrichten en plaatselijke verlammingen.

HET VOORKOMEN VAN DE ZIEKTE VAN LYME

Hoewel in Nederland een kwart van de teken besmet is met de bacterie, kun je de ziekte van Lyme redelijk eenvoudig voorkomen. Allereerst kun je ervoor zorgen dat als je de natuur in gaat de kans op een tekenbeet zo klein mogelijk is. Dit doe je door met name je benen goed bedekt te houden. Draag een lange broek en stop deze in je sokken. Het is geen gezicht, maar het werkt wel. Verder kun je jezelf en je kleding besproeien met een insectenwerend middel zonder drijfgas. Lees eerst even op de verpakking of er DEET in zit. Dit goedje werkt ook bij teken, in tegenstelling tot citronellaolie. Na een uitstapje in de natuur moet je altijd controleren of er een teek ergens op je zit. Met name in de knieholte, je oksels, je oren en je hals zijn favoriete plekjes voor de teek. Verwijder een teek altijd meteen met een pincet of een speciaal tangetje. Pak de teek zo dicht mogelijk bij de huid vast en draai de teek eruit. Soms kun je de teek verwijderen door een net iets afgekoelde verbrande lucifer tegen het achterlijf te houden. Verbrand de teek nooit en probeer hem ook niet te verdoven met alcohol of spiritus. Als er monddelen van de teek zijn achtergebleven, moet je de huid goed ontsmetten om infectie te voorkomen.

Mocht je gebeten zijn door een teek, let dan een tijdje goed op die plek. Als je een ringvormige vlek ziet verschijnen, moet je even langs de huisarts voor medicijnen. Je bent er dan snel weer van af.


CONCLUSIE

De levensloop van de teek, Ixodes, bevat een aantal verschillende fasen. Het nuttigen van bloed door de teek voor de overgang naar de volgende fase, zorgt voor de overdracht van de ziekte van Lyme. De bacterie, Borrelia burgdorferi, gebruikt de teek als vervoermiddel van de ene naar de ander gastheer. Hoewel de ziekte van Lyme ernstige vormen aan kan nemen, is besmetting te voorkomen en zeker in een vroeg stadium te genezen. Paniek bij de beet van een teek is niet nodig, snel handelen daarentegen wel.
Roofdieren zoals vossen brengen het aantal teken in een natuurgebied omlaag. Daarmee slinkt ook het risico op de ziekte van Lyme.

Info Teken

Week van de Teek

WikiTeek


Klik hier om naar de vorige pagina te gaan